Sunday, November 29, 2020

PRECIOUS LORD

Thomas Andrew Dorsey, ‘ Father of black Musician’ ti a hriat làr, Jazz music lama sùlhnu ropui tak tak hnuchhiahtu, fakna hla ropui tak tak phuah chhuak a, kum 1930 AD vela  rawngbawltu  hriat hlawh leh rawih hlawh ber zinga mi khan hlim taka Chanchin Ṭha a puan laiin, Pathian hawisanin a lo hnungchhawn hmiah tawh.

Zai thiam a ni a, rimawi bungrua khawih thiam loh reng reng a nei lo. A talent, a petu Pathian tana hlan lêt chu a tih tur dik takah a ngai ṭhin. Music lama a thiamna sang tak chuan a hun laia kristiante tana mi ṭangkai tak a nih tir a. Chuti khawpa thuhriltu lar leh mite hriat hlawh chuan a nuna hun harsa ber a han tâwk chiah chu Pathian ringhlelin a rawngbawl chu hun khawhralna mai maiah puhin a chawlhsan a. Mahse, chu hun thim leh manganthlak tak aṭang chuan rawngbawltu ṭha leh chak zâwk ni chungin a rawn tho leh a, a hla phuah zinga ropui ber “ Precious Lord, Take my hand” hi Dorsey-a kai thotu chu a ni. 

Nupui a neih tirh aṭangin hun harsa tak a hmachhawn nghal a, chenna tur in mumal an nei lova, America rama economy tla chhia avangin hna a vâng a, a nupui Nettie  hlawhchhuah tlêm te ringin rei tak chhung chu an nung ve ṭek ṭek chauh a. Mahse, chutiang karah chuan Pathian tana pen chhuah a ṭhulh chuang lova. An kohhran a zaipawl enkawl hna thawk chungin, retheihna leh harsatna karah hmun hrang hrangah rawngbawlin a vak chhuak fo ṭhin. 

AUGUST 1932 

1932 August thla a rawn herchhuah chuan an khawsak harsat zualpui a reh ve ṭan a, Chicago veng hmawrhah anmahni pualin in chhe te an nei ve a, kum sarih zet an inneih hnuah a nupui Nettie chuan an fa hmasa ber tur a pai ve ta bawk a. Retheihna kara rinawm taka Pathian rawng a bawl vena chuan rah ṭha a rawn chhuah ṭan tawh dawnin a lang ta. 

Rawngbawlna lamah a inhman nasat zual lai a ni a, hmun hla tak taka rei tak tak a nupui a thang bo san chang a tam hle. Hmun hrang hrang ațangin sawmna a dawng awl lova, lawm takin a chhâng lêt fo ṭhin. 

An inneih hnuah hlimna an hmelhriat ve ṭan chauh a ni a, an inhmangaihna timawi zual turin an fa hmasa ber an nghâk mek bawk a; an suangtuahna zawng zawng kawl a, hma lam hun beiseina nena thlir tirtu an fa hmasa ber chuan khawvel êng rawn hmuh a hlat tawh lo. Nettie chu nau hring mai thei dinhmunah a ding tawh a,a thla hnuhnug ber a hmang mek. A pasal pawh a bula awm tura a mamawh lai ber a ni. Chutiang boruak rit leh phurawm takah chuan St Louis Biak ina Revival Meeting-ah zai tura sawmna a dawng a, zai satliah ringawt tur a ni lova, a zai chu an rawngbawlna hmanrua tur ber a ni. Hemi ṭum zet chu a rilru a phir a, a nupui kianga awm a; an nuna hun pawimawh tak pakhat hmachhawn dun aia châk chu a nei lo. St Louis Kohhran mipuite chuan an nghahhlelh thu an rawn thawn fo bawk si.

Chutianga rilru inkhâp buai taka a awm lai chuan A nupui Nettie zâwk chuan rawngbawltu nupui nih a tlin zia tilangin a pasal tirtuah zawk a ṭang ta a. A awm loh hlana pasal mawhphurhna hlen sak tura pathian ngen chungin St. Louis Biakin panin khawhar takin a inkhalh chhuak thei hram . A chhuah dawn leh a chhuah hnu thleng pawhin, a nupui chak lo tak tan pathian a au lawm lawm a.

LEHKHA  IP ENG

Zaithiam tâwp thang Dorsey  zai chu kohhran mipuite chuan an ngaih luin, an hun chu nung takin an hmang ho a. Vawi tam tak a zai hnu a thâwk la a ṭhut chawlh ve hnu chuan, rawlthar pakhat hi hmanhmawh takin biak in chhungah a rawn tlan lût a. Dorsey ṭhutna lam chu rawn panin telegraph aṭanga thawn lehkha ip eng chu Dorsey a rawn pe a. Eng nge a nih ang tih pawh ngaihtuah chuang lovin hrilhhai takin chu lehkha chu a chhiar a. 

Chu lehkha a thu tawite inziak chu a  ni ; a nun thlâk danglamtu, suala tlûk tirtu leh rawngbawltu ropui tak ni tura a zirlai pawimawh ber chu. NETTIE A AWM TAWH LO. 

A pasal tana fapa duhawm tak a hrin theih nan a nun a hlan a ni.

A awih thei lo, a ring phal lo. Chu biak ina a hmelhriat ṭha tak pakhat chu punin telephone hmangin an chian zet a. A tak ngei a lo ni. A chhia leh ṭha hriatna a bo nghal vek a. A thinlung a zawhna chhiar sen loh awm chu zawh tur chuang a hre lova, chu lehkha a thu inziak chu dawt mai nise a ti a, dawt a nih a ring si lo, a awih thei chuang si lo.
Nettie thihna damdawi in lam panin hmanhmawh takin an chhuak nghâl a, kal kawngah  te chuan a ngaihtuahna a vâk vel ruai a, Nettie-in a mamawh lai taka a kalsan chu a inthiamlo a, miitui nen ngaihdam a dil a, amah ngei pawh a inngaidam thei chuang si lo. Nettie-in a lo chhâwn tawh dawn lo tih hre mah se, a hmuh châkna a zual tulh tulh a, a tawp nana a nupui lei taksa han kuah a, a ṭanga pawm bei vawng vawng  châkin phurna tel miah lovin a helhawlh a.

Damdawi in a thleng a, ni danga a zin haw a hmuah angin a nupui chuan a lo hmuak tawh hauh lo.

Chhâwntu nei lo Dorsey chuan khuma a nupui mu chu ngawi rengin a thlir a, ni danga a muhil hmel nen a dang chuang si lo. Mahse tu hrilh mah ngai lovin a nupui chu  mihring a tling tawh lo tih a hria, patling a pachang zo thlawt lo. Pindan chhunga awm ve te chu a hre chang tawh lova, a nupui tana a mittui sur chu a dang zo hek lo. Chu lusunna kara lawmna êng beisei tur a la neih ve, a hmangaih a nupuiin atana thilpek hlu ber leh hnuhnung ber. An nghahhlelh an suangtuahna zawng zawng kawltu an fapa chu a pawm kang a, lawmna leh lungngaihna kara rilru beihvai taka awmin chu thihna leh nunna thar chu lawm tur leh thlahliam turin a rilru a siam thiam lo a. A hmangaih a la kuah kham loh a nupui chu en reng chungin a nghahhlelh em em a fapa hming chu mittui nen a phuah thei ṭawk a, Dorsey Junior tiin.

Beidawnna kara a beiseina neih ve chhun a fapa chuan a nu zuiin, ni hnih hnuah a pa chu mal taka awm turin a kalsan ve leh ta a. A nupui leh a fapa chu hmun khatah a phûm a, chutah chuan a rinna leh beiseina, Pathiana a innghah ngamna  zawng zawng chu a phum tel ve nghal a ni.  Dorsey –a tan chuan khawvel hi natna bâk a ni ta  lova, lungngaihna leh khawharna hmun chauh a ni ta. A thil tawn chu hriatthiam har a ti a, chung thil zawng zawng thlen tirtu Pathian lakah chuan a beidawng a, A rawngbawl leh fakhla phuah pawhin eng thil tha mah a thlen lova, a thlen tak tak ngai dawn lo niin a hria a, Pathian hawisanin a nun a hmang chho ta a. 

Hetih laia a rilru chu tihian a sawi a, “ Pathian rorel dan chu a dik lo hle hian ka hria a, rinawm taka a rawng ka bawlsakna chu rawng takin min chhanglet a ni” tiin.

Ṭawng nachang a hre lova,nuih dan a theihnghilh zo tawh a, amah kawma tihhlim tum a ṭhiante a tibeidawng ṭhak ṭhak a,  ei leh in tur pawhin tih luih a ngai ta. A enkawltu a nu leh a ṭhian thate pawh an beidawng a , a lusunna leh Pathian laka a beidawnna chu hunin a liampui hun  nghah tawp bak tih theih neiin an inhre tawh lo. Hun a liam zel a, Mahse, Dorsey lusunna in tawp ni a nei thei lo.  

A PIANNA RAMAH

Chutia Dorsey-a beidawng, beiseina thar neih tir tuma beitute thleng pawha an beidawn hnu chuan,a ṭhian ṭha tak pakhat Professor Frye chuan ruahmanna a nei a. A tette aṭanga hrechiangtu a ni , Dorsey thisen tilumtu leh tidai theitu pawh a hrechiang hle. Boruak ṭha hipa len vah puiah Dorsey-a chu a sawm a, Music zirtir hna a thawhna College a music room a hruai thlen theih chuan a ruhmanna chuan hna a thawh a ring tlat a ni.

Thil chu a ruahman ang thlapin a kal a, Music room-ah chuan chhuanlam siamin a ṭhianpa chu a thla fal thei ta.

Tukverh bulah chuan a ding a, tlai ni nêm dul tawh lam chuan tukverh darthlalang rawn chhun tlangin a zung te chu a thlûr sung a, kawlkil êng no ruih chu a thlir reng a. Pawn lamah chuan a mit lên mah se, chhunglama thil awmte chuan an hip zawk . Amah inbum tumin a thisen so but but chu a haider a, rimawi bungruate kohna chhanlet loh tumin a insehruh ngar ngar a, nimahsela a ngaihtuahna vak vel chuan chu lam chu a hruai thleng ta tho si.
A insum zo ta lo, Piano chu a ṭhut chilha a sak apianga  Nettie-in ngaihnawm ti taka a ngaihthlaksak ṭhin; Music a zir ṭan tirh a sande sikul a sak ṭhin, Goerge  Alen-a hla ‘Must Jesus bears the cross alone’ chu, Nettie-in a lo thlir a, alo ngaihtlak ve beisei chungin sak a’n tum a. A riat mai mai emaw tih awm lek hian a zaichhuak a, ‘Isua chauhin a phur dawn em ni?’. 

Chung hun laia zaithiam tawp thang, Thomas A. Dorsey-a zai mawi loh ber ṭum a ni ngei ang . Mahse, a zai mai mai lo. Hla thu a zawhna te chu a mah a inzawt a, a chhanna te chuan a thinlung an chhun a, a hliam erawh an tuam dam sak thung a. Hla tlar danga kai leh chuan a ngai tawh lo, chu hla chuan a thinlung Pathian hawisan a, lung anga sak tawh chu a rawn chu keh vek a. Isua phurrit leh a phurrit chu a khaikhin a, zahna hlirin a khat a. Rawngbawl alo intih ve te kha engmah an nilo tih a hre thar a, lungngaih leh tuarna ruama lo nghaktu Pathian hmaah chuan bawkkhupin, a chânnate chu Pathianin a thiltihtheihna leh ropuina a tihlan tumna a ni tih a hre fiah ta. Isua kraws ngei chu a darah a nghat a, Amah zui tak tak tute kawng chu a bumboh a,  lungngaih leh tuarnain a khat tih a hre thar leh ta. Chu Kraws rit tak mai chuan Thomas Andrew Dorsey hlui chu a delhhlum a, Krawsah chuan phuma awmin, Dorsey thar a rawn tho ta.

PRECIOUS LORD CHU!

Lungngaih leh beidawnna ruam aṭanga ṭawng nachang pawh hre lo, zai leh thei pawh a an rin loh thawhlehna thar chang tu Dorsey -a rawn thawhleh rual chuan amaha awm reng Pathian thilthlawn pek, hla phuah thiam thisen chu chawh tharin a awm a. A rilru ṭawngtaina leh inhlantharna chu hlain a puangchhuak ta nghal a.

A naupan lai atanga music a kaihhruai, pathian thu nena chawi len Thomas A.Dorsey  chuan Pathian thlarau awmpuina a chan belh bawk a. Chu mihrang chu khawvela hla thu mawi ber ber ten bikbo sanna an  hre lova, music note mawi ber berte chuan a panin an rawn pan a ni ber mai. A bak awm tawh chuang lo a nih dan tur ang thlapin, rhyme scheme leh slable fel leh dik thlapin “PRECIOUS  LORD, TAKE MY HAND” chang khatna chu chawp leh chilhin a rawn sa chhuak nghal a. { Hriatthiam awlsam zawk nan, Mizo ṭawnga F. Vanlalrochana  lehlin hi ka dah ang e. CVL}

Ka kawng a hlauhawmin,
Aw Lalpa lo hnai la
Ka kohna che chhang la
Ka banah min chelh la
Aw LALPA, van inah min thlen rawh

A keyboard a a mittui far chuan a kutzungtang chet velna an tibuai pha lo, a hun tawn mek ata chhanchhuahna achan avanga hnukulh tun leh chutiang hun thim leh hriatthiam har taka Isua auh nachang a hriat loh avanga inchhirna nen a khat a. Pathian tana a nun zawng zawng hmang turin a inhlan a, harsatna leh buaiana kara nghet taka a din theih nan a mah chelh tlat turin a au lawm lawm a. Chak lo leh thinlung kehsawm veka a awm lain a Pathianin a kalsan lo tih a hria a, a koh hun nghakin A lo thlir reng zawk a ni. Isua tello a khawvel hmachhawn  chu; lungngaih leh beidawnna a thuah hnih thin tih hriain, lungngaihna zan thim leh hringnun  thlipui kara  a kut vawn tlat a dil a. Dorsey a thar chuan Isua tana tuar a huam mai ni lovin a châkin a châk ta.

Tlaini kawl a liam a
Zan khua lo thimin
Thihna lui kamah chuan
Ka hma min hruai ang che
Aw Lalpa Van inah min thlen rawh

Aw LALPA, min kai la
Min chelhin min hruai rawh
Ka taksa chak lo hi a chau a 
Zan thim thlipui karah 
Englamah min hruai la
Aw Lalpa Van inah min thlen rawh.


HLA  MAN TAM CHU….

Nunna pahnih hmanga thleng chu hla man to chu zaipawl a enkawlna Pilgrim Baptist Church-ah, Sunday hmasa berah chuan a sa nghal a. Hetih lai a an kohhran enkawltu Rev. Dr. Martin Luther King Jr chuan mawi a tiin a nun a lo hneh ngang mai a, Civil Right Rally a hmanraw ṭangkai takah a hmang chho nghal a, thu a sawi zawh apiangin Mahalia Jackson kha a sak tir ṭhin. Tin, a duhthusam ang ngeiin he khawvel a chhuahsan khan he hla hmang hian thlahliam a ni a. Kahhlum a nih hma a a tawngkam hnuhnung ber pawh," Ben, Zanin hian ‘PRECIOUS LORD, TAKE MY HAND’ nalh takin play ngei ngei ang che” ti a, Jazz Mucisian Ben Branch-a hnena a sawi kha a ni.

 Chu hla chu Pathianin a hmanraw pawimawh takah a hmang chho zel a, ṭawng chi hrang hrang sawm li vela lehlin niin  mi tam takin lungngaih leh tuarna ruam aṭanga Pathian hmuh nan te, a rawngbawlna kawng a chauh leh ngui changa chakna thar petu atan an hmang chho ta a.  2007-ah Music Hall of Fame-ah seng luh a ni a, a phuahtu Thomas Andrew Dorsey chu ‘father of Gospel Music’  leh ‘Father of black musician’ ti a chhinchhiahin a awm ta.  A satu tam tak zingah Elvis Presley-a sakin hriat a hlawh ber a, 2014 Grammy Award semna a Pop star Beyonce sak pawhin sawi a hlawh hle kha.  

4 comments:

V.L.Muanpuia said...

a tha in a ngaihnawm khaep mai

V.L.Muanpuia said...

a tha in a ngaihnawm e

V.L.Muanpuia said...

a tha in a ngaihnawm khawp mai

C Vanlalruata Nuntluang said...

I van tilawmawm ve aw...💞

Fapa Tlan Bo Lo Zawk

Lal Isua tehkhin thu lar tak ‘Fapa Tlan bo’ thu (Luka 15: 11 – 32)a a tlan bo lo zawk, fapa upa zawk hi Lal Isuan he thu a sawi laia ‘Pharis...