KA ȚAWNGȚAI VE A

Police motor-ah meuh ka chuang kái ta; rukru, thualthah hmang, pawngsualtu leh mi sual te thutphahah chuan. Ka nun hlui leh sulhnu chhuanawm loh tak tak te avang chuan mi sual tia koh tur te zinga mi chu ka ni ngei mai, mahse, mihring tenawm ber ‘ Mi rinawm lo’ rukru anga min hlíng a, min hnungkhirh chu ka dinhmun tur niin ka hre bik lova.

Ka awmna tur dik taka àwm ang maia min thlir huai huaitu mipuite chu ka thlir lêt ve ngam lova, ka hmaa ṭhu tlangval pheikhawk bun bak chu engmah ka hmu lo.

Police Station kan thleng a, rinhlelh panga chu Lock up-ah min khung a, ‘ Jail Bang zût’ chu ka ni ta reng mai. Ka thiante ho nen chuan kan nih lohna pui a min puh chu lungawi lovin kan phun tliar tliar a; an hmel leh ṭawngkam aṭang chuan an lungawih lohna bakah an zam ve hle tih ka hmu thiam a. Kei,Patling chan chang ber chuan, “ tih dan phung pangngaiah ngai ru, naktukah kan haw leh mai ang” tiin ka hnem thla ve rawk a, anni aiin ka u chuang bik si lo.

Police pahnih an rawn kal a, kan awmna cell hawng pahin, pakhat zâwk chuan chaltläi zetin, “ Tunge Pu Liana ber chu?” a rawn ti phàw phàw a. “Keimah” ka lo ti vat a. A thianpa nen chuan an inhrilhru su su a, “ Nangmah kha lo kal hmasa rawh” tiin kan zinga naupang ber ka fapa pawh rual pha lo, rawlthar pakhat chu an kai chhuak a.

An rawn chêt vêl dàn aṭang chuan min pangchuam riau hian ka hria a, an thil hriat leh hmuhchhuah aṭang te, min hruai tel ve dàn aṭang te chuan ka khàn  bik riau bawk a. Tu emawin, inkhawm reh lai takin ka ṭhenawmpa inkawt a ka tei lai chu min lo hmu a ni awm a, chu chuan min tirinhlelhawm a.Kan inkhelhna aṭanga Kuhva lei tura ka chhuak lai kha a ni ngei ang.

KAN INKHAWM A…

Chawlhni chhunah chawlhni tlâi share tur inchawiin ṭhiante ho nen kan inbam a, chu chu kan inkhawm ve dan a ni. Chutia mi zawng zawng kan inkhawm reh lai chuan; ka ṭhenawmpa, Baptist kohhran treasurer in chu tu emawin a rawk a, kohhran thawhlawm dahkhawm cheng nuai sarih vêl zet a ru chhuak a ni. Keini hovin kan hriat ve chuan khua a lo dâpchhuak tawh a, ka ṭhenawmpa nen chuan bang insi lo chauh kan nih avangin kan inah chuan chanchin ngaihvenin mi an rawn lut-chhuak reng a. Rukruk dàn chipchiar pawh ka inlengte aṭang chuan ka hre ve a.

An inhnuai room chu awlsam tein a lût a, inchung panna kailàwnah chhoin, an safe a kar chhia a, a chêt velnaah inhliamin chhuata a thisen far te pawh hmuh tur a awm a. Chu thilthleng chuan mipui ngaihven a hlawh a, kan khua ang thingtlang khaw te reuh te a thil thleng atan chuan a rapthlakin a mak ve em bawk a. Kan in leh a chhehvelah chuan mi an zi hut hut a.

Police ho an rawn thleng a, chik taka zir chiangin an han chhui chiang ta. Khawthlang hruaitute leh kohhran hotute nen ṭangrualin hma an la ho a. An rinhlelh zawng an khawm ta  a. Tlangval pali, Rukruk lama sulhnu nei ṭhiau an thur chhuak a. Keipawh, a thlirtu leh ngaithlatu mai chauh ka ni dawn emaw ka tih laiin min hruai tel ve ta a.

Zan dar kua vel a ni. An  mi hruai hmasak ber rawlthar kha a rawn kir a, a khi deuh vur vur a reng a, an lo tihdan kan zawt a, “ inkhawm hlana ka awmna vel min zawt a, a ni deuh mai’ a ti mai a. rinhlelhawma an awm vang nil ova an sulhnu avang zawk a an hruai kha an ni deuh vek a. A indawt te tein thu min zawt turah kan ngai a. Mahse, tumah chu an rawn ko leh ta si lova, an chèt dàn aṭang chuan duhsa an nei tih ka hrethiam a.

Darkar khat dawn mai hrilhhai taka kan awm hnuah min rawn ko ta a. DGP office-ah min hruai lût a. Ka hmaah chuan DGP; pa tê, chum bat mai, dul kiar hi a ṭhu a, kawngka bulah constable cher deuh pakhat. Ka ding leh veil amah chuan pahnih sa ṭha deuh mai an ding bawk a. Pakhat chu a thaw a uih a, pakhat chu a hnar a ṭawk a.

DGP chuan aw ki  zahawm deuhin, “ Pu Lian, inkhawm hlanin eng nge i tih?” a rawn ti deuh khawl a.

“ Ṭhiante ho nen card kan khèl” tiin ka chhäng a, min tihzam tum tak hian min melh ang ren rawn a, “ Chuta ṭang chuan I chhuak miah lo maw?” a ti leh a.

“ Chhuak e, kuhva lei turin ka chhuk thla”

“ Dar engzat vel nge”

“ ka chiang lo, Dar 11 vel a niang, a la ri lo ang” ka ti bah deuh nak a.

“ I inkhelhpuite sawi danin I thang rei viau a ni awm a? Kuhva chu I lei tak tak maw?” , rinhlelh hmel takin min melh a. Min chhimbudawi a, inrintawkna hlauh lo turin ka inthunun a, a kip-a-kawi a thudik sawi a ṭulin ka hria a. “ Ka inah ka lut a, no khat ka lem zawk a ni” ka ti a.

Dawhkana lehkha chu a en a, “ Keini chuan rukru hi kan hre chhuak tawh a” a ngawi deuh a, “i pawisa hman bang I dahna sawi la, kut I tuar lovang” Min ti a, ka nuih a za a, engtin mah ka chhang lo.

“KA RU LO”. . .  “ KA HRE LO”

“ Ṭha te tein inpuang mai rawh” tiin min vo a. Kei chuan, “ Ka pu, ka ru hleinem, tu pawisa mah hi ka la ru ngai lo” tiin ka chhang a, kha tih laia ka rilru kha ka hrilhfiah thiam lova, mu leh mal ka nei hek lo. An khawsa zia aṭangin min naupang chhe dâwp mai mai lo tih ka hrethiam a, min vaukhánna chu insawiṭhaihna satliah a ni hek lo. Ka thusawi chu pawm loh hmel zetin, “ Tupawh an insawi rinawm em em vek a lawm” min tih khum a.

Thawuiha leh Hnarṭawka chuan “ I kekawr hlip rawh” an ti rual ṭhawt a. Muang changin ka hlip a, ka chapal nen.Chhuatah chuan min bawh tir a. DGP chuan “ A tawp nan ka zawt leh ang che, khawiah nge pawisa I dah” a ti leh a. Mahni tawka inti pa leh pachang ve tak niin ka inhre thin a. Mahse, tunah chuan min dang chep a, ka nihna phat a, ka nihlohna min pawmluih tir tuma an thangkamah chuah awh loh hram tumin ka insehruh ngar ngar a.

“ Ka ru lo”

Ka mawng ațangin ka ke ler thleng chuan, police tiang fim rel rul takin min hêm thla ta zawt zawt a. A va na tak. An vuakna tiang kuthnu ai chuan ka thinlung hrilhhai chuan min tina zawk a. Patling ka pachang zo bik lo. Ka kephah an vuak lai chuan “ aiah” tiin ka ṭe ṭhawt a. Hnarṭawka chuan “ ‘aiah’ te a la ti” ti chhung min belhchhah leh a. Ka hnungzang thelng chuan an roll chho ta pawp pawp a.

Ka sil ṭhêmṭhùm a, ka kawng a chin hnuai lam chu a ä mup a, hriatna reng an nei lo, ka tihrawl tur ut ut chauh lo chu. “ Ka ngam lo che tih ai chuan, kan hneh lo a ni tih tal finfiah tur” tia fate lo fuih ve ngat thin ka ni a, chu pindan chhungah chuan mihring taka ka choh loh pa tunge awm bik. Thapui chhuah a, thatawp a han vai let ve ka chak a. Mahse, dan hnuaia sal betin ka awm si.

An bán tha kham an zik mar lai vel chuan, “ Insawisak hi kan duh lo, I pawisa dahna chu sawi tawh mai rawh?” min ti leh a. Ka mittui  a far a, lungchhiat vang erawh a ni lo. Ka intipachang a, “ Ka pu, ka ru lo, rukna chhan tur ka nei lo. Mi rethei  te mah ni ila, mi ta hi ka awt bik lo a sin” ka ti a, Ka aw khur chu thunun ka tum poh leh a nasa a, ka chan chàu lutuk avanga mahni ka inkhawngaihna chu ka thunun zo si lo.

“ Nimin tlaiah khan I bike siamtu mechanic hnenah cheng 3000 vel I pe a, khawia pawisa nge?”

Min lo zirchiang a, min lo chhuichhuak dap tawh. ka chunga an thil chhui titawp turin ka thil tih te nen lam an lo hre vek a, pawisa chu mamawh anga min chhuah an tum a ni.

“  Broiler ar sawm hnih vel kan vulh ve a, inrinni tlaiah khan pahnih kan hralh a, chuta ṭang chuan ka pe a ni” ka ti a.

An la duh tâwk lo, pawisa chu ru ngei ngei duh tur khawp a ka mamawhna lai hàichhuah ṭalh an tum a. “ Fapa I nei tiraw? lehkhathiam thei tak, a zir sang tawh viau leh nghal”

“aw”

“ Chuan  tunah hian a hostel fee leh a zirna senso atan, cheng sing thum vel I bá a, I fapa chu rukruk hmanga chàwm I tum a maw?” tiin min puhchhe leh ta tawn tawn a.

Ka âwm leh ka hrawk min hnawh vêltu leh ka taksa ná tur ut ut avang chuan ka ṭawng ṭha thei meuh tawh lova, Mahse, an mi puhna chu thudikin ka chhang zel a, “ Fu huan ṭin thum hmun vel ka nei a,kum khatah vawi hnih kan her thin. Thla leh lawkah hian her a hun leh ang a, chuta chuan ka fapa fee pawh ka pe ang, nidangah pawh fu ka her hunah ka pe thin” tiin ka chhang a. 

Hnarṭawka chuan “ding rawh” ti chungin min ṭhàm tho a, ka ke na lutuk avang chuan ka ding ngil thei lova. DGP, keimah ang tiat vel chuan, min hnuai chhiah tak mai hian, “ Nang ni ang sawisa tur hian thla ruk chhung ka training a sin, I duh emaw duh lo emaw I la sawi tho tho ang” a ti a, Min hnek ta chawrh a, ka kat nak nak a. Chu zet chu tlawm thlak hle hian ka hria a, ka tlu duh hauh lo. 

Ka theihtawpin din ngil luih ka tum a, Thawuiha chuan, “ I kut pharh rawh” a ti a, Ka kut hnung leh hma lamah chuan a duh tawkin a hlap leh ta a, ka na ti lutuk chu ka zi ṭhalh ṭhalh a, a rawn vung chawpchilh nghal a. An zinga thil lo ziaktu chuan min khawngaih ve ta deuh a ni ang, “ Ka pu, I kut kha tum rawh” a lo ti a, ka’n tumbailek leh rih a.

Darkar hnih dawn chu anni ho nen hun kan hmang a, a changin ka bawk a, ka mu a, ka kut te chu ka dawh leh ṭhin a. A kär lakah chuan thil min zàwt a, “ Ka ru lo” “ka hre lo” tih bakin ka chhang lo.

“ENSAN I NI”

Min thlah zàl deuh hnu chuan, pindan kil lamah bang nghengin ka ṭhu a, ka taksa chu a nat chhuah vek avangin engti zawng mahin ka nuam thei lo. DGP chuan, “ Tunah hian in veng YMA ten I in leh a vel an dap dawn a, pawisa an hmu a nih chuan, hre rawh, a bul aṭangin kan tan leh ang” tiin chang fek fawk tak hian min vo a. “ Induh tawkin min vua ula, min sawisa hlum pawh ni ula, rukru ka nih loh zia bak in hmu lovang” ka ti a.

Ka ngaihtuahna chu a vakvai a, rilru muamal ka nei thei lo. Ka na tawrh mek aṭang chuan chhanchhuah nih beisei a hnehin min dangchep tial tialin ka hria a. A chang chuan tu emaw min ngaithei lo hrim hrim thangah ka âwk a nih te ka’n ring leh ringawt a. Ka in an dap chuan, tu emawin pawisa chu ka in hnuaiah emaw lo dah lui ta se, kum khuaa nun khaw chawr tawh lo tur ka ni ang, tiin ka ngaihtuah a. Chutianga ka chung a rilru chhia lo pu duh awm tur anga ka ngaihtuah chuan ka hlauthawng a, ka zamchhe ta takzet a.  Kei teh lul hi phiarruk  tur khawpin tu’n min hmelmak ka ring thlawt si lo

Mahni dai sual leh tih sual ni miah lova ka hming han hliau tur chu ka ngaihtuah tam ngam lova, ka fate hnenah eng nge ka sawi ang.

Ka ngaihtuah ṭhenkhat chu ka thaichhia a, a tharin ka’n ngaihtuah leh ṭhin a. Mahse, hetiang dinhmun a ka din chhan hi chhânna mumal inpek tur ka hre si lo. Vanduai vang hrim hrim han ni sela, ramtuleilo khawpa chêtsual ka va thlang zâwk dawn chiang em. Ka chunga thil thleng mekah hian zirchhuah tur nei ni ila, eng nge ni ang? 

“ I in chu an dap zo ta” tih ri chuan min tiharh káwk a, a lehpek nghâkin ka tang hru a. “ I inah chuan zu bâk an  hmu lo a nih chu” an ti a, zu nam ve tho chu an nui dar dar a. Kei chu ka thawveng huai a, pawisa aia ka zu dah that an hmuh avang hrim hrim chuan.

Chung lai chuan YMA ten khawtlanga ruihlo an do ngawrh lai a ni a, DGP chuan, “ In khawtlangin an ensan dawn che, nangni ho hian tangkaina in nei lo, vantlang tana mi hnawksak in nih hi” min ti a. Chu tah chuan ka harh ta zawk mai.

THUHRETU NGE…..?

Tu tan mah ka ṭangkai lo, phiarruk a èl tham lah ka ni hek lo. Khawvel hi ka awm leh awm lohin a ngai reng a, tumahin ka tuar leh ka nat hi an ngaihven lo. Mahse, mi pakhat a awm, chu pa remruat vek chu…. Mihring siamthat nan khaw dur a ngai…. A vuakna vual te a tihdamin kan awm… Ka rilru a thu rawn lutte chu a van mak ta em, ka remkhawm thiam lova, ka thu hriat hnu te chu ka fiah thar ta zâwk a ni.

E khai! Ka tihrawl na tur ut ut te leh ka kut vung ber bur te, ka ke phah leh ka chawn duk cher chur te hi, zu hmun sa hmun ata min hruai chhuah dan a hriat awm chhun a nih chu. A van mak em! A na lutuk! A ropui.

Hriat ngai loh tu misual tangrang enaw vanga ka tawrhna aia na chu ka tan a lo tuar tawh. Ka ngaihtuahna inlumlât zak zak chu mak ka ti a. Ka chau tawngkhawng leh na lutuk vanga inhnemna mamawh chuan ka duh ka ngaihtuah chhuak mai mai niin ka ngai leh a, Pathian chuan min hrut rual lo a hriatna te ka nei leh rih a. 

Kei chuan hrefiah leh hmu thiam deuh riaiin inhre tawh mah ila, anni chuan a ṭhen pawh an la hre si lo. Ka thlá te chu kil hrang hrang aṭangin an la la ta deuh deuh a.  DGP chuan “ I thlalak hi kan thu hretu hnenah khan kan entir ang a”, sawi zawm lo mahse, a chhunzawmna chu ka hre tho. “chu mi hma chu a thiante zingah khan va dah ru” a ti a, ka kal that thei loh avangin , min chawi titih deuhin ka zakah chuan min dawm a.

‘ Thu hretu” han tih chuan min tithinrim thar leh thut a. Tu nge ni ang tih ka ngaihtuahthiam lova, police motor a ka chuan hma a ka hriat zawng chu, ‘ mi in an inkawt( Treasurer in) a ka kal lai min hmuh vang a ni a. Min hmutu chu thu hretu chu a ni. Engkim fel hnua ka hriat leh dan chuan, police hnenah, veng dang mi, chawlhni chhuna  nula rim tura lo kal chuan ‘ An ( treasurer) thenawm pa, bike tawng deuh nei kha, an kawt a atei kual lai ka hmu’ a lo tih vang a ni a. Chu mi hnenah chuan ka thlalâk chu an entir ang.

Dar 12 a pel tawh a. Ka thianten min lo hmuhrual chuan mak an lo ti hle a, an lo phâwk hru a. Min dawm laih laih a, “ Pa Lian, a na em, engti zia nge?” an lo ti tliar tliar a. Ka theih ang tawka ka hrilh hnu chuan, an thinrim ve nasa hlawm khawp a, tih theih lah chu kan nei mang si lo. An hriat ve chhun chhun te chu an sawi chhuak phawng phawng hlawm a, police ho chu khinglet tur ten min fuih a, chu chu a theih em tih pawh ka hre lo.

Phuba min laksak châka an titi bawrh bawrh chu ka ngaithla lova. Ka rilrua thlamuanna ka nei tawh emaw ka tih chu ka lo la nei lo hle hi a ni a. Ka thlalak en tur pa khan, “ a nih ngei hi” min han ti ta se, ka chunga thil thleng tur chu thim bak ni hian ka hre lova. 

KA TAWNGTAI VE A!

Ngaihtuah a tawi tup a,rilru a zíng chúk a. Pa a-zawnga pa ngawhngawl ber hi ka tlawm a ngai ta. Ka nun chu ka chhui let a, hlim lo leh kim lo ni a inhriat lai ka nei ngai lo. Harsat leh mangan lai te chu kan tawk ṭheuh, chutiang hunah pawh chuan mihring aia thiltithei dangin min chinfel sak theih ka ring ngai lo. Chutiang beisei a ṭawngṭai leh inkhawm chu Mi chak lote tihah ka dah thin.

Chunglam ṭanpuina beisei tur khawpin  ka mangangin ka la chau chhe ngai lova, a vawi khat nan pathian ka beisei ve ta. A vawi hnihna a ni zawk e.

Ṭawngṭai ka han tum a, ka thiam der lo. Tawngtai dan tam tak ka hria , mi ṭawngṭai pawh vawi tam tak ka hmu tawh. Mahse, ka thiam lo. Ka thinlung mamawh chu ka sawi thiam lo a ni. Ka beih fe hnuah chuan ka tawngtai ve ta a. 

“ LALPA, Ka hrethiam tawh e..” ka ti ringawt a. Mahse, ka baw hawk ni ber hian ka hria..

Kan cell an rawn hawng a, DGP chu a rawn pen lut a. Kei chu ka thutdan ngaiin ka thu reng a, a lo lût pawh chu ngaihven awmin ka lang duh lova. Eng pawh lo thleng se, ka inpeih tawh tlat si a.

“ Ka pu, min ngaidam ang che,  i ni lo ve” a ti chuai raih a,a hmela inthiam lohna chuan min tithinrim lek lek a. Mahse, engmah ka sawi lo. Ka chhungrilah erawh thalmuanna sawi thiam loh ka chang a. Mi sual anga hrèn pumpelhna leh misual chhandam nih avanga thalmuanna chu.

“ Nang chu I kal thei tawh e” a ti a.

“ Khawiah nge ka kal ang, engtin nge ka kal ang. Ka kal dawn lo ka riak dawn” ka ti deuh hmak a. Chutih lai chuan dar khat a pel tawh. Kan khua haw leh turin motor dap fe a ngai dawn, zanlaiah chuan a vang hle ang. Mahse, chumi vanga riah tum chu ka ni lova, he lockup chhungah hian ka hnehna chan ka lawm a ni zâwk.

KA DAMNA

A tukah chuan ka nupuiin min rawn hruai chhuak a, damdawi in kan pan nghal a. Dcotorte enkawlna ka dawn lai te chuan ka thil tawn rapthlâk tak chuan min la ṭhâm reng a. Zalêna ka awm hnu pawh chuan zalèn lo hian ka inhre tlat. He mangchhia hian engtikah mah min kalsan tawh dawn lova, theihnghilh tik ka nei lovang. Ka chunga thil thleng chu eng vang nge? Tu vang nge? Tih ka ngaihtuah reng a. Thuhretu mawhpuh ka tum a, min phiarrrutu awmin ka hre bawk a. Mahse, tu remruat nge tih ka fiah reng si.

Beisei ka nei a, min khawih danglam a, ka rilru leh ka taksa hliam tuam dam tur ka nghâk tawp a, ka nghah ber lah ka hre si lo.

Pawi khawihtu dik tak man chhuak a, pawisa pawh eng emaw zat an hmuh kir leh hnu; ka taksa hliamte dam a, mumang lama ka mangphan tawh loh hnu, rillru in thlamuanna chan chhoh dawn lai chuan tlangval pakhat ka tawng a. Ka thil zawn leh ka zawhna chhanna te chu ka hmu ta.

Bazarah thil zawnga ka tei kual laiin, chu tlangval chuan min rawn chibai a, kei chuan ka lo hre tawh lo. “ E he, ka pu, I dam maw? Min la hria em” a ti var a. Amah chu a zangkhaiin a thothang a ṭha em em a.

Hriat loh hmel taka ka hawihài lai chuan, “ Hmanah rawngbawla ka chhuah ṭan tirhin kan intawn kha! ‘Min lo ṭawngṭai pui rawh’ I tih kha” a ti a, a thil sawiah chuan a chian hmel em em a.

Ka la hre chhuang lova, “ Pi TPI thingpui dawrah” a tih hnu chuan ka hre chhuak ta.

Chhungkua kan inhmu thiam lova, zing takah chhuakin Zu ka in a, rui lutuk zawng ka ni lo. Kan khaw kawna Pi TPI dawrah chuan ka tei lut a. Chutah chuan tlangval pakhat lehkhathiam hmel tak, hmel fai ving veng tak hi a rawn lut a. dawr nghaktu nu chuan chhúan hmel fahran hian, “ U Lian, hei hi ka tupa a nih hi, hmanni khan Missionary turin a tling thar ve a” tiin min kawhhmuh a.

Chu tih lai chuan ka rui lungpuam a, chhungkaw thila ka rilru hahna nen chuan ka nu but a. Ka mamawh vang em em ni hauh lo, chu rawngbawltu thar elhsan deuh reuh chung chuan, “ Tlangval, ka Hming chu Liankunga a ni a, he tia nun hi ka ning ve lutuk a, chhuah dan ka thiam si lova, min lo ṭawngṭai pui ang che” ka ti rum rut a. Mahse, kha tlangval khan a lo vawng reng a ni.

“ Min ṭawngṭaipui ta em?”

“ Ka kal chhuah hnu khan ka theihnghhilh thei miah lo che a, Ka tihtur hmasa berah ngaiin ka la tawngtaipui char char che a sin”

“ A nih chu” ka ti nghut a, Tlangval chu lawmthu ka hrilh ang nge a chungah phuba ka la zawk ang.

“ Hmana kan inhmuh lai ai kha chuan hmuh I nuam ta lutuk a sin” a ti a.

“ I tawngtaina kha chhan a ni a lawm”