Friday, January 1, 2021

I INBUAL TAWH EM?


“ Fùn hnih chauh la ang, zanah thil kan lei tam thei dawn a lawm”
“ Ngai lo! Fùn thum la ang.”
“ Nia, zanin te chu…
“ … ‘nih leh khawi meizial kha.”
“ Kha!”
“ Cigrette kha…”
“ Zo zial kha zu mai mai rawh, i zu tam tawh bik lutuk!”
“  Eh eh e! Kan lei leh hun chu ka ak ve tawh ang!”

Kei, Ventea leh Chhana te kan ni a, ka pa scooter ka ru chhuak a, ‘thil’ lei tumin Hnahthial kan pan mek a. Kha’ng hun lai kha, sawhchiar tuina chu a sa tam leh tam loha kan teh ṭhin lai leh, thusawi tawi apiang thu sawi ṭha ni a kan ngaih lai kha a ni a. ‘Naupang chhia’ min tihin kan haw ṭan a, tlangval min tihin kan zak leh lawi si. Kan zirtirtu pakhatin “ kap chauh puitling rilru puitling si lo” a tih kha kan ni ber ang.

Mahse, rilru nei lo hul hual chu kan ni bik lo. December ni 31 hi kum tàwp a ni tih leh nuam taka hman tur a ni tihte kan hre ve tho. Uluk takin kan ur lawk a, hahîpin kan hisâp a. A hmang nuam ber nih tumin ṭan kan la a. Hman dan tur leh kan mamawhte pawh tu hrilh mah kan ngai bik lo. Engkim huamin chu lam chu kan pan nal nal  mai a ni. Kan veng chhungah chuan kan lei ngam lova, min hre ngai lote hnen aṭanga leiin man chhuah kan har ber ang tih pawh kan chhût thiam ve thlap.

‘ Saw Police!’
Kan duh ber chu kan paipawn ve ta ṭat a, Chhana leh Ventea phei chuan bag ah an inchuh hial. “ Fùn khat hi zan tirah, a dang pahnih hi zan laiah…” tiin, lu hai chiai chiaia zan tumtàwi a, kum hlui thlah liam kan tum a. Ventea phei chuan haw kawng aṭanga in ṭan mai a rawt a, zanriah ei laia chhungte man chhuah kan hlauh avangin kan khap a, a ruk chuan nghâkhlelin kan za ve chung tho.
Kan thil neih chuan kan pum a thlen hma aṭangin min tidanglam ṭan a. Scooter a chuáng chung chuan kan hmabak kum  hlui thlah zan nawm tur zia chu sawiin kan phúl hlut a. Mahse…

“ Saw! Traffic Police!”
Kan hmuh rualin min hmu ve nghal. Tlan pelh mai tum nak alaiin min rawn hûi ta tlat. Traffic dan kan bawhchhe fai vek, chu aia hlauhawm zâwk chu kan thil ah mawlh hi! Kan inmelh a, Chhana chuan “ … An check lovang, huai deuh khan meng tawp rawh” tiin, ventea chu a fuih a.
Min han endik ta a. Police pathum zinga pakhat chuan, “ Document nei si lo, Scooter ṭawng bawk si, in la inthreeble zui, helmet khum lo leh nghal, ka beng zawk dawn che u em ni?” a ti a. Ngaihdam dil a sawt si lo.

“ Chêng …’nga chawi r’u!”
Chhana chuan rang zetin chêng sawm a pe a, “ … min kir lo mai rawh Pu, a tlai tawh sia, kan kal nghal mai ang aw”

“ chêng nga ka tia mi? Za nga ka tia lawm! In neih loh chuan in chhungte fawn nghal r’u!” a ti a, a ṭhu ta hmak mai. Ṭhu kun lap chungin kan inmelh relh relh a.

Police pakhat chu a tho thut a, “ Nang kha! Min melh rum ve e lo?” tih leh chêt arual nghal, Ventea chu a rawn ṭham ta mai. Keini’n kan lo dang, kan buai ta. Chhana’n ‘huai deuhih meng tawp rawh’  a tih kha melh rum rawh a tihna emaw a lo ti niin!

Chu zawng ai chuan kan buaina lamah kan ip kan thlauh. Police te chuan phür zetin min mansak ta. Hriatthiam kan dil chiam a, Ventea’n a lo chhaih kawlh laklawh tawh avangin a sâwt si lo. Pawisa tel lovin min chhuah duh loh avangin kan sehhmeh leina tur 150 chu kan pe a, min chhuah ta a. 

Chhiat tâwk dik tak
 Kan tlan pelh rualin police kan ngeizia kan sawi ṭan a. ‘ An zu duh vang mai mai a min mansaktute hi an thiam bik lo’ tia kan inhrosak laiin tlangval panga vel, kawlh hmel deuh deuh hian min hmusit takin min lo chhaih a.

“ Engah nge thirchhia in rawn khalh?”
Thinrim tawh nak a laiin kan sa ta phat mai. “ Duh leh kan khalh ang, zawng ho!” ka va ti kher a.

Kan Scooter chu a ri chawrh a, min rawn ûm lêtin min rawn vawm a lo ni a. “ Hmelchhe ho!” tih pahin kan tlansan a. Liretheia chuang zawk chu a huai theih khawp mai.

Kawi hnih kan tlan a kan scooter chu chu a tei ta nawk nawk a, kan han en chuan a hnung lam ke a lo thêp vek tawh a. Ka pa Scooter hi a a ke thlâkna nen kan ru chhuak si lo va, a ke chhe siamna dawr kha kan tlan pel tawh bawk si. Han kal leh ila, police khan min lo man leh dawn bawk si. Kan ṭhut reng chuan ‘ Zawng ho’ khan min rawn nangching ang tih kan hlau si. Eng emaw chu kan tih ngei a ngai, kan vanduaina a va’n kaltluang tak. 

Tihdan tur chi hnih a awm; pakhat zawk chu, kan vanduai tawh tho thova, kum thar hmel hmuh tum lo law law ila, insuala inthah mang ṭhak mai tur tih a ni a. Pakhat leh chu… hreh mah ila tih a ngai tlat. Hand pump hawh tumin kein kan lêt leh ta. Thlangval ho khan min lo hmu.

“ Hei, nang ni kha!”
“Awi, tuai kan nia! Kan tuai thut.” Tuai ni awm takin kan kal vel a! Mahse min lo piai liam liam tho va, han tih let dawnin “ Tuai kan ni!” Kan ti laklawh tawh si!

Petrol leh lunglen
Mite’n “ Ngaiteh, kum hlui mual liam tur saw” tih hla zaitir paha “ kum hlui awding rih rawh” tia tlai nit la tur an thlahlai chuan, ruih tur zu nei lovin harhfim ker kawra tuai lem changing in tinah, ‘Awi! Sorry lutuks! Hand pump in nei mial em?kan lo hmang zuai!” tiin kan zawt kual a. Nei an awm si lo. Hah em emin leh hauh hmabakin kum hlui ni liam tur chu kan thlah liam ve ta a.

Zanriah ei khamah kan inhmu khawm a, kan hmelah chuan kan chhungten minhau theuh tih a hriat a.

Zan dar 7-a zu ruih tum chu kan harh ta kar si a, eng emaw tal chu ruih tul kan ti bawk si. Kan awm tum dana kana wm tak si lovah chuan. Ruih ngei kan duh bawk si. Petrol hnim ruih kan tum a, ka pa scooter akan petrol hman bang chu ru chhuakin sikul tlang kan pan a. 

Pawnchhia pawt thlerin petrol ah kan chiah a, “ Hmang nuam “ inti em emin kan hnim tan dawn ta.

Petrol hnim chu kan zei lo nasa mai a. Bakah, Zawnghokhan kan hmaite an lo tuai pilh ve phing pheng bawk si, ruihlamah a kal , a thip tlawk tlawk ringawt mai a.

Mahse a lo hnim thang Chhana chuan, “ a nuam dawn a nia! Zaingaihthlak te hia mawi bik. Mi zinga awm te hian kan intithei bik!” a ti a. Ruih ngei ngei chu kan tum ta ngawt maia.
Kan rui ta le! Thu peih lovin phulah kan  mu ta. Ventean a pa phone chhe zet a rawn pai chhuahah chuan, Lalsangzuali’n  ‘ kum hlui kum hlui’ a tih chu kan ngaithla a, Petrol chuanlunglen lam min lo tumsak ve khanglang bawk a, kan nun hlui te kan ngaihtuah chhuak a, kan lungchu a aleng ve tae m em mai a.

Ganja leh Vangvat
Kan pathum hian naupan lai atanga sual hrat kan ni a. Aremchang apiang kan zawng ve  ni tawp mai. U Tetea te kawmthlang huana Ganja kung lian deuh hnah chu kan zu ru thin a.Vawi khat chu a neitute hmuh laia lak a rem si lo va, zuk ngei kan tum si. Chhana hi, “ E! Ka marble a lum” tih pahin huanah a tlan lut a. Fing kan tie m em a, “E! keipawh” kan ti a, kan tlan thla ve a. A  awihawm loh zo ta. U Tetea chuan a lo hrethiam mai a, min hau lo chuan, “ chhana, Vente, a zar ti tliak tawh s’u aw!’ a rawn ti a. Zak ru deuh chungin kan la ta tho  a.

Zan khat chu a zialna tur lehkha kan nei lova. Pu Lawma te meizial lehkha dil dank an ngaihtuah a. Chhana leh bawk chuan fing takin, “ Pu, Meizial lehkha… pahnih vel lek min lo pe… In Ruata saw, vangvatin a zuk a, a thi nasa lutuk a, nel a tan..”
Pu Lawma chu a ngawi vung vung a, “ Chhanhim, tun ang thal rumah khawia vangvat mahin a zuk lo ang!” a lo ti a. Min pe lo chiang a sin!

Chhai lai D kan chhai lai
Hmanah, ngaihzawng neih nachang kan hriat tirhin, chhana hian a la hrethiam ve vak lova, neih chu a duh ve si, Te-ichu ngaihzawn ve ngei a tum a. chance kan pe a, kan bihthla ta a.
Te-I chu pavillionbangah a nem bet a, “ Mawh! Min hmangaih nghal rawh..tunah!”
“ teuh lo! Min rek suh! Ka ten che!”
“ Ka hmangaih che I tih lohchuan, hei hi a ni mai” tih pahin a kut tum lekin a tin ta uaih uaih mai.

Te-I lah a lo duai biksi lo, “ kaduh lo che ka ti! I hmel chhiat bakah I rim chhia!” a ti a.
Chhana a thinrim, “ Eh eh e! hmeichhiat te te min cho em ni?” tih pahin a bawh bet. Inngaihzawntir kan tum te chu an insual ta! Pakhatin fawha tum, pakhatin “ ka she dawn che” a lo ti si!

Chung vel chu kan sawi chhuak a, kan hlim khawp mai a.

Zahzelah Chhana chuan, “ Petrol ruih hi a mak ngei mai! Ka kut hi meiin ka dep a a sa thei der lo” a ti a.

“ A saa! Ka kut a nih kha” Ventea kut a lo dep zawk a. Petrol ruih chu a lo mak ngei mai.
Sana kan en a, dar sawm vel a ni.Tih leh ngaihna kan hriat va tawh loh avangin, thalai zaikhawmnaa tel tumin kan inzui thla ta a. 
Kuhva nge thinlung?

Kawngpui kan thlen chuan Ventea ralkhat bialnu Sawm haw lam kan hmu thut a. Kan petrol rui chu kan huai nasa mai si.

“ Ka ko ding ang a, bêm ang che” ka tia.
“ Sawmi” a kal chak sauh a.
Ka um a, ka chelh ding a, “ Ventea hi inbêmtir hram teh!” ka’n ti pawp mai a, a ding ta a.
Ventea chuan a din chilh a,an aw hre phâkin keini kan ding a.

“ Ih… Chow in kang dawn ‘mi?” 
Sawmi chuan Chow fun lek kuhva vel a pawm ṭun a “ Aw” a ti chhum hmak a. 
“ Tute nen?”
“ Kan chhungkua in”
“ In chungkua maw? Ka ngam vek!” petrol effect tak hi chu aw! A va ṭul lo tak!
“ tak tak a. Kan chow kannaah lo tel ve zawk la!” Chhana nen chuan kan inen a, chow fùn khat leina pawh kan nei tawp si lo va, kan lo nui ru char char a. A sawm thlu dawn chuang lo bawk a, pawi pawh kan ti lo. Sawmi chu a ngawi reng a.
“… Nih leh min duh ve em?”
“ Duh lo”
“ Engtin nge min duh theih ang?”
“Engtin mah”
“ Kei chuan ka duh lutuk che, I tan chuan thih pawhka huam a sin!”
“ Duh leh thi la!”
“ Ka thih hmain… ih Kuhva kha min p eve tal la?” te a tit a vel mai mai a.
Kuhva a pe a, “ Petrol rim inam si” tihpahin hmui hupin Sawmi chu a kal ta daih a.
“ Hei hi, Kuhva hi I thilung angah ka lopawm ang!” tiin a a u zui a. Ventea chuan pek pawh min p eve phal lovin a hmangaih ber thinlung chu a thial sent a buah buah a.

Tengtere ruih chu!
Thalai zaikhawm chu kan va pawh ve a. Mahse kan bula thu apiang chu, “Petrol rima name m mai!” Tih pahin an insawn zel mai, awm rei ngam chi a ni lo.

Kan ruitawh silo. Lu na leh luhai vanga luak chhuak zawngin a thawk ta. Kan ril a tam bawk si. Chau em em a, bazar shed a indelh thuah nuaia kan mut lai chuan Chhana chu a tho hluai a. “ Hawh u, kan inah… Tengtere kan nei!”
Dar sawm pakhat a pel ta. Nula leh tlangval inngaizawngten, music mawi em em ngaithla chung a tui thei tawpa ei sen loh khawpa tam ar an kan lai leh, duh taka an inkuah hun lai vel chuan,keini chuan tengtere bak ngaihven phâk kan nei ve ta si lo.

Tichuan, Chhana te inah tengtere hawp tur kan dap a. Mite an zai ṭhap ṭhap laiin keini chuan thawm dim em emin tengtere chu kan chhum lum a. Ventea’n a tithak a, keiin ka chhum lum a, Chhana’n chi a al thung a. Kan ril a ṭam nen, kan rui phur nen, a thur a ni tih pawh hre lovin kan in ta khawlh khawlh mai a. Mite’n kum thar an nghah laiin keini chu tengtere tuiin kan luna a tihreh hun nghakin ṭhutthlengah kan ṭhu ṭhap a. Kan lu lam kan ngaihchan laiin halpuah a puak tan tihah, kan pum lamah thawm a awm ta! Ventea pum chu a ri ruih ruih a, a tho thut a.

“ Khaw nge ek in?!”
Hmanhmawh em emin ek inah a tlan lut a. Lo chhuah leh pahin, “ Pik char char!... Het!... leh zuai” ti pahin a tlan lut leh a.
Chutah, Chhana! “ Lo chhuak vat the! Ka pik ve dawn!”

Biak in lamah an au a; Kan sualna zawng zawngte Kum hluiin liampui sela… Ventea a lo chhuak, Chhana a tlan lût.

He kum thar hian malsawmna lo thlen rawh se…! Kum a thar ta! Ka pum a ri ve ta! “ Chhana, Lo chhuak vat rawh”

He kum thar hi lawm châka kum tluana lo inup tawh mipuite chuan, an nghah chhuah kum thar chu halpuah leh halmawi leh awrawl hmangin an han puahkehpui ta huk mai a. Chutih laiin kei erawh chu, ek in kawngkhar inhawn hun nghâkin, thla tla phunga bawp khawkherhin ka ip ngat ngat thung a. Rocket mawi tak tak an phit chhoh zuai zuai lai chuan, chhuk zawng a phit thlak zuai bak châk dang ka nei ve lo.
Kawngkhar a inhawng. Ka tlan lût. Ka inphelh. Aw rawl tawpa, “ Kum a thar ta!” ti pah a ka’n phit thla tak tak mai chu maw, kum thar ka hman tawh zawng zawngah a la nuam huai huai ber awm e!

Kan petrol ruih kan ek chhuah hnu chuan chau zetin chhuatah kan tlu khawm a. Kan muhil chu khaw vawtin min tiharh leh si. Zaikhawmna in kawta mei lum kan pan a. Mei kan tuah alh belh sauh sauh a, an thingpui in sen loh dekchia an hnutchhiah chu kan chhuang lum a, tui ti em em hian kan in leh a. “ Aw! Neih zawng zawnga kan zu lei ve lah kha kan chang ta mang si lova!” ti chuai raih raih chungin, kan in tum loh zawk thingpui chu kan in ta tlut tlut mai a.

Zu aiah thingpui
Keini ang bawka luck lo ve tho, kan thian zinga mi Tlana leh Rina te vak rawlai chuan min rawn fin a. Kan hman nawm loh zia inhre tawn ru reng chungin kan hman nawm zia kan insawisiak a. Tlana hi, rilru ṭha tak, titi thiam lo deuh, thil sawi hun leh hun lo pawhhre mang lo hi a ni a.

Thingpui chhêm dài pahin Tlana chuan, “ A mak e! Tunah pawh hian nikum ang tho khan khawvel hi a vir mek a nia!” a’n ti ngawt a.

“ Eng nge a mak vakna?”
“Aw! Ngaihtuah ve ta che u. A vir miaute chuan kum hluia Pu Hlira te in awmnaah khian kum tharah hi chuan Patea tein a awm daih tawh tihna a nia!”

Hma lam hun hriat theih a ni miau si lova. A Kum leh kum hlui thlah laia chatuan ram min pansan mai tur a ni tih hre lawk ila chuan, Tlana thu sawite kha nuih liampui mai mai lovin kan lo ngai thu tak deuh tur hi a ni a.

Kum hlui thlah zan a ni bawk a, khaw lai chu a reh tak tak thei lo. Nula leh tlangval rui leh rui lote an rawn tei leh nawk ṭhin a. Kan awmna zawna lo kal apiangte chu thingpui in turin kan lo sawm zel a, thingpui rawnin vete pawh an awm nual.

U Duatpuia a lo lang hlawl mai a. Ani hi a ruka fing deuh fiam nuam tak a ni a. Eng pawh zawt ila min chhâng zel. 

“ U Duatpui, kum engzat nge i nih tak le?”
“ A thim em mai, ka sawi sual ang!”
“ Ninety eight-ah tiraw i pian?’
“ Aih! Kan khuaah!” 
“… ‘nih leh kum tharah hian Pathian a lo kal dawn an ti si a, Vanram i lo kal ve ang em?”
“ Kal ang!”
“ Kha i rui sia!”
“ Petrol rui mai mai pawh in kal chuan ka kal awm em mai!” Petrol rui chu min zuam hlawm khawp mai.

Titi a kal tluang chhova, kan phur tulh tulh mai a. Chu a chhapah, mi reh ṭhep ṭhawp laiin, hang satliah pawh ni lo, a thima thim mùk mai Naresh-a( Natea) a lo lang ve leh ta hlawl mai le!

“ Nate, Kuminah i inbual tawh em?”Kan lo ti a.
A dan pangngaiin rang zetin, “ Bual bual bual, inbual daih tawh!” a ti zung zung a.

 Chhana chuan, “ awihawm loh! Kum a thar chauh a lawm!” a ti a. Natea chuan a hrethiam ta. Kan bâwl tih a hriat veleh, lawm vak lo tih hriat tak hian, “ Ho em mai…! Kal dawn….! Mu dawn!” a ti a, kal a tum a.

Duatpuia ber kher chuan a pawt ṭhu lui a, “ Bra(o)… Thinrim mi? Thu rawh… Thingpui in rawh aw…Bra,” a ti a.

“ In peih lo, kal dawn!” a ti a, a vin ta viau mai a.
 “ Kum thar a nih hi Bra, rilru thar put tur! Tlaivar ngei ngei a ngai a lawm, Bra!”

Natea chu a thin a rim deuh ta tak tak mai a, Duatpuia chu a en ang ren rawn a, “ Bra, ti suh!Hnek mai ang! Nang pawh andarpen ti dawn mi? Duh mi?”

U Duatpui’an bra awmziaa hrilhfiah hnu chuan Natea chu a nui nasa ber a ni leh si a. Chumi zan aṭang chuan Natea leh U Duatpuia chu an inkawmngeih ta em em mai a, inkuahin an kal chhuak dun ta a .

I inbual tawh em?
Keini ho chu tlaivar ngei tumin kan la ṭhu ngat ngat a, kan thingpui in avang chuan mutthlu hman lêk lovin kan zung sek a.Kum hlui thlahna leh kum thar lawm nan ar zawng zawng an talh zo vek tawhang chu tih nak laiin, khuan hmasa khuang tur arpa an lo la zuah . Kan thingpui bêl pawh a kang dawn ta.
Thingpui no hnuhnung ber chu urhsun takin, kum hluia kan zu in tak loh leh traffic police leh, zawng ho vanga tuai lem kan channa leh, Tei leh Sawmi leh tengtere hriatreng nan ruih ngei tumin kan in a. Zing ṭawngṭai inkhawm dar a ri ta.

Ṭawngṭai inkhawm tura lo kal apiang hnenah chuan, “ Ka pi, kapu, tun kumah i inbual tawhem? Kan lo ti zel a. “ Bual tawh e!’ an ti deuh vek a. An han ngaihtuah chiang a, “ E, bual leh lo!” an ti leh vek.

Kan chian em em leh he thuziak ho tak aṭanga kan zirchhuah ber chu; Kum thar tuk zing ṭawngṭai inkhawmah hian kum khat chhunga la inbual miah lote hlir an ṭawngṭai rual thin.

No comments:

Fapa Tlan Bo Lo Zawk

Lal Isua tehkhin thu lar tak ‘Fapa Tlan bo’ thu (Luka 15: 11 – 32)a a tlan bo lo zawk, fapa upa zawk hi Lal Isuan he thu a sawi laia ‘Pharis...